Τρίτη, 5 Ιουνίου 2018

Η αλληλεγγύη, ο κάμπος της Πεδιάδας, η Notre Dame des Landres και η ιστορία


Την Δευτέρα 28 Μαΐου το βράδυ, παρά τις δυσοίωνες προβλέψεις των μετεωρολόγων, έγινε η προβολή, σε ανοικτό χώρο της πλατείας Ελευθερίας στο Καστέλλι Πεδιάδας, της ταινίας LAmour et la Revolution του κρητογάλλου σκηνοθέτη Γιάννη Γιουλούντα. Η ταινία αναφέρεται στους αγώνες συλλογικοτήτων, κινημάτων και ομάδων αλληλεγγύης και αλληλοβοήθειας στην Ελλάδα της χρεοκοπίας και της κρίσης αλλά και στην πολυετή προσπάθεια μας για την ακύρωση της εγκατάστασης του καταστροφικού αεροδρομίου στον κάμπο του Καστελλίου. Μαζί με τον γάλλο σκηνοθέτη ήρθαν και γάλλοι οικολόγοι, οι οποίοι είχαν δραστηριοποιηθεί για την ακύρωση του καταστροφικού έργου στη Νάντη με το κίνημα ZAD για την υπεράσπιση της περιοχής Notre Dame des Landres. Οι Γάλλοι φίλοι μας έχτισαν ένα ξύλινο σπιτάκι στον υπό απαλλοτρίωση χώρο, σύμβολο της αλληλεγγύης και του αγώνα για την αποτροπή της κατασκευής αυτού του καταστροφικού έργου. Η Αλληλεγγύη σχετίζεται με έννοιες όπως η συμπαράσταση και η αλληλοβοήθεια. 
Κάποιοι, οι οποίοι συστηματικά αντιδρούν στην προσπάθεια μας για την υπεράσπιση της γης, της υγείας, του περιβάλλοντος  και της εργασίας των κατοίκων της περιοχής μας, βλέποντας την διεθνοποίηση του αγώνας άρχισαν μια εκστρατεία συκοφάντησης της ταινίας LAmour et la Revolution, αλλά και της παρουσίας γάλλων εθελοντών και αλληλέγγυων του αγώνα μας. Εκτός από άφρονες είναι και ανιστόρητοι· η αλληλεγγύη των λαών είναι άρρηκτα δεμένη με την μεγάλη ελληνική επανάσταση του 1821 (φιλέλληνες) αλλά και τις επαναστάσεις του τόπου μας για την αποτίναξη της οθωμανικής τυραννίας και της απελευθέρωσης της Κρήτης και την ένωση με την Ελλάδα.
Η επανάσταση του 1866 ξεκίνησε με την κατάργηση των προνομίων που πρόβλεπε το  Χάττ ι Χουμαγιούν και την άρνηση των μοναστηριών και της τοπικής εκκλησίας να συνεισφέρουν με το 1/3 των εισοδημάτων τους για την εκπαίδευση των χριστιανοπαίδων της Κρήτης. Οι επαναστατικές κινήσεις αρχίζουν τον Αύγουστο του 1886.
Με ψήφισμα της η Γενική Συνέλευση των Κρητών, στις 21 Αυγούστου 1866 κήρυξαν την κατάλυση της τούρκικης εξουσίας και την «διάσπαστον καί παντοτεινή νωσιν τς Κρήτης καί πάντων των ξαρτημάτων ατς μετά τς Μητρός λλάδος» και αναθέτει την εκτέλεση του ψηφίσματος στη ανδρεία του κρητικού λαού, στη βοήθεια των ομογενών και των φιλελλήνων. Πριν ακόμη από την εθελοθυσία του Αρκαδίου πολλοί εθελοντές από την Ελλάδα αλλά και από άλλες χώρες της Ευρώπης και της Αμερικής έσπευσαν με την φυσική τους παρουσία να βοηθήσουν τους εξεγερμένους Κρητικούς (ΠΑΠΑΪΩΑΝΝΟΥ 2015: 18). Από τους πρώτους που έφτασαν είναι ο γάλλος, καθηγητής τότε και μετέπειτα από τους ηγέτες της Παρισινής κομούνας του 1871, μπλανκιστής επαναστάτης Γουσταύος Φλουράνς· επιστολή της Επιτροπής Αθήνας προς την Κρητική Συνέλευση αναφέρει «…χει δέ μεθ’ αυτο ς σς γράψαμεν καί Γάλλους καί Ογγρους καί Πολωνούς καί λβετούς ξιωματικούς καί στρατιώτας» (ΚΑΛΛΙΒΡΕΤΑΚΗΣ 1998: 104-106).
           
Στην Ιταλία ο στρατηγός Γαριβάλδη εκδήλωσε το έμπρακτο ενδιαφέρον του για το κρητικό ζήτημα οργανώνοντας επιτροπές, συλλέγοντας χρήματα και όπλα για τον αγώνα των Κρητών σε πολλές ιταλικές πόλεις και ζητώντας από τους ιταλούς ερυθροχίτωνες να μεταβούν εθελοντικά να πολεμήσουν στο πλευρό των επαναστατών (ΚΑΛΛΙΒΡΕΤΑΚΗΣ 1986). Μαζί με τους γαριβαλδινούς εθελοντές ήρθαν στην Κρήτη Βόσνιοι Μαυροβούνιοι, Πρώσσοι, Βρετανοί και αμερικάνοι εθελοντές αλλά και κάποιοι αμφιλεγόμενοι όπως ο γνωστός γάλλος Jules  Anemos. Ένας ονομαστός αναρχικός, που δραστηριοποιήθηκε σε όλες σχεδόν τις Κρητικές επαναστάσεις, αλλά και στον ευρύτερο Ελλαδικό χώρο, ο Ιταλός Amilcare Cipriani έφτασε μαζί με τους Γαριβαλδινούς . Την  ίδια χρονική περίοδο συναντάμε αρκετούς εθελοντές στην περιοχή όπως τους Πουανσώ, Ανεμός, Αρντεμάνι κτλ. Από τότε γίνεται πιστός σύντροφος του Γάλλου φιλέλληνα Φλουράνς. Εδώ αξίζει να σημειώσουμε ότι μέσα στη Διεθνή Ένωση Εργατών, που δημιουργόνταν , ένας ακόμη παράγοντας για την διαίρεση μεταξύ μαρξιστών και μπακουνικών ήταν το Κρητικό ζήτημα, οι μαρξιστές δεν ήθελαν τον διαμελισμό της Οθωμανικής αυτοκρατορίας.
        Το πνεύμα της εποχής ήταν ότι απέναντι στην Ιερά Συμμαχία των Ηγεμόνων θα πρέπει να ορθωθεί η Ιερή Συμμαχία των Λαών. Κάθε επανάσταση, σ’ οποιοδήποτε μέρος της γής είναι μια μάχη του πανανθρώπινου αγώνα για ελευθερία. Η αλληλεγγύη είναι στενά δεμένη με τους αγώνες του ανθρώπου για αξιοπρέπεια και προκοπή (ΤΖΟΥΡΑΣ 2017). Το κείμενο του Βίκτωρος Ουγκό για την αλληλεγγύη στην Κρητική επανάσταση είναι ενδεικτικό «Ἐσεῖς οἱ σημερινοί καταδυναστευόμενοι θά εἶστε οἱ μελλοντικοί νικητές. Νά ἐπιμείνετε. Ἀκόμη κι ἄν πνίξουν τή φωνή σας, ἐσεῖς θά θριαμβεύσετε… …Τό Κρητικό ζήτημα ἔχει πιά τεθεῖ. Θά βρεῖ τή λύση του, καί θά λυθεῖ ὅπως ὅλα τα ζητήματα τούτου τοῦ αἰώνα, μέ γνώμονα την ἀπελευθέρωση». (ΚΑΛΛΙΒΡΕΤΑΚΗΣ 1998: 140).
          Η ονομασία του Γουσταύου Φλουράνς πολίτη της Κρήτης είναι ενδεικτική του πνεύματος της αλληλεγγύης. Η αποστολή Κρητών βουλευτών στην Αθήνα την άνοιξη του 1868 στην οποία συμπεριλαμβανόταν και ο Φλουράνς ήταν η αφορμή για να τον απελάσουν από την Αθήνα, όταν έφτασε, με παρέμβαση των πρέσβεων της Αγγλίας και της Γαλλίας και προσωπική απόφαση του πρωθυπουργού Βούλγαρη (ΚΑΛΛΙΒΡΕΤΑΚΗΣ 1998: 224-229).
           Από τότε μέχρι σήμερα, σε διάφορες χρονικές στιγμές και σε όποιο μέρος του κόσμου υπήρξαν και υπάρχουν άνθρωποι που αγωνίζονται για την ζωή και την ελευθερία τους, συνεχίζεται αυτή η ανιδιοτελής παράδοση της έμπρακτης αλληλεγγύης και προσφοράς από οπαδούς του διεθνούς εργατικού, οικολογικού και ελευθεριακού κινήματος κάτω από δύσκολες συνθήκες. Η αλληλεγγύη, η συνεργασία και οι κοινοί αγώνες δεν έχουν σύνορα και είναι μονόδρομος για να ακυρωθούν τα παράλογα φαραωνικά, σπάταλα και καταστροφικά σχέδια και έργα.  


Βιβλιογραφία

      ΚΑΛΛΙΒΡΕΤΑΚΗΣ 1986: Καλλιβρετάκης Λεωνίδας Οι Γαριβαλδινοί στην κρητική επανάσταση του 1866, περ. ΤΑ ΙΣΤΟΡΙΚΑ, τόμος τρίτος τεύχος 5, Ιούνιος 1986.
      ΚΑΛΛΙΒΡΕΤΑΚΗΣ 1998: Καλλιβρετάκης Λεωνίδας(1998) Η ζωή και ο θάνατος του Γουσταύου Φλουράνς, εκδ. ΜΙΕΤ, Αθήνα.
     ΠΑΠΑΪΩΑΝΝΟΥ 2015: Παπαϊωάννου Γ. Απόστολος (2015)  Η Μεγάλη Κρητική Επανάσταση (1866-69) Μανόλης Σκουλάς (1845-1866) ο πυρπολητής της Μονής Αρκαδίου, Ανώγεια.
      ΤΖΟΥΡΑΣ 2017: Τζούρας Βασίλης Αναπαραστάσεις του ολοκαυτώματος Αρκαδίου στην Κρήτη, στην ελεύθερη Ελλάδα και στην Ιταλία και η εθνική ενοποίηση της Ιταλίας σελ. 199-224 στο περ. ΝΕΑ ΧΡΙΣΤΙΑΝΙΚΗ ΚΡΗΤΗ, περ. Γ’, τχ. 35, 2017, Ρέθυμνο.

ΥΓ. Οι φωτογραφίες προέρχονται απο το βιβλίο του Λ. Καλλιβρετάκη Γουσταύος Φλουράνς


Κυριακή, 15 Απριλίου 2018

Δημ. Σάββας "Μοίρες από την Κοινότητα στον Δήμο"

Την Κυριακή 22 Απριλίου στα πλαίσια των εγκαινίων της Βιβλιοθήκης στις Μοίρες παρουσιάζεται το βιβλίο του αξιόλογου πνευματικού ανθρώπου και εξ αγχιστείας Μοιριανού Δημήτρη Σάββα ΜΟΙΡΕΣ ΑΠΟ ΤΗΝ ΚΟΙΝΟΤΗΤΑ ΣΤΟΝ ΔΗΜΟ. Ο Δημήτρης έχει ασχοληθεί όσο λίγοι με την νεότερη τοπική ιστορία και την πολτιτιστική πρόοδο του τόπου. Ο συγγραφέας, εκτός από την τιμή που μου έκανε να προλογίσει το βιβλίο μου για το το Πρακτικό Γεωργικό Σχολείο Μεσαράς, με τίμησε με την εμπίστοσύνη του για μιά πρώτη ανάγνωση των χειρογράφων του βιβλίου του για τις Μοίρες. Τον ευχαριστώ και για τα δυό. Παραθέτω ένα απόσπασμα πού αναφέρεται στο Μοιριανό παζάρι.


ΤΟ ΠΑΖΑΡΙ  ΣΤΙΣ ΜΟΙΡΕΣ

«Ήταν δύσκολα παιδί μου εκείνα τα χρόνια. Πόλεμοι, στερήσεις, βάσανα, κακουχίες, φτώχεια και κακομοιριά. Έπρεπε όμως να επιβιώσουμε, να ζήσουμε κι εμείς και τα παιδιά μας. Θαρρείς ήταν εύκολο πράγμα; Δεν υπήρχαν οι σημερινές ανέσεις, η τωρινή πρόοδος και εξέλιξη. Όμως δόξα το Θεό μεγαλώσαμε, ζήσαμε κι εμείς και τα παιδιά μας[1]»

             Κάπως έτσι θέλησε να με «προσγειώσει» στην αλλοτινή σκληρή και πέτρινη πραγματικότητα εκείνων των χρόνων ο μακαρίτης ο παππούς μου, ο πατέρας του πεθερού μου, Γεώργιος Ζαχαριουδάκης ή Ζαχαριάς, όπως οι περισσότεροι τον γνώριζαν. Μου μιλούσε συχνά για τα βάσανα και τους κόπους, για τις δυσκολίες εκείνης της πραγματικά πέτρινης εποχής. Τότε που με το γαϊδουράκι έπρεπε να μεταφερθούν τα εμπορεύματα από τα γύρω χωριά, για να πουληθούν στις Μοίρες. Ο παππούς μου έμενε στα Πηγαϊδάκια και προτού εγκατασταθεί στις Μοίρες, κάτι που έγινε μεταπολεμικά, έπρεπε με το γαϊδουράκι με τις εντολές του πατέρα του, του «κύρη» του όπως έλεγε, να μεταφέρει κάθε Σάββατο, βαθιά χαράματα, τις μυζήθρες και τα τυριά από το χωριό του, τα Πηγαϊδάκια στις Μοίρες. Εκεί γινόταν το παζάρι και έπρεπε να τα πουλήσει. Τα υπόλοιπα τα γύριζε στο χωριό. Δεν ήταν ο μόνος ! Και άλλοι συνομήλικοί του έκαναν το ίδιο, πουλώντας ο καθένας ό,τι έβγαζε.
Ο θεσμός του Μοιριανού παζαριού ήταν κάτι σημαντικό. Από τότε που οι Μοίρες ήταν το εμπορικό κέντρο της περιοχής. Κάθε Σάββατο η πόλη των Μοιρών αποκτούσε και αποκτά ένα διαφορετικό χρώμα, μια όψη όχι και τόσο συνηθισμένη. Καταφθάνουν λογής λογής επισκέπτες, παλιότερα με τα ζώα τους, σήμερα με τα αυτοκίνητά τους, για να δουν,  να περπατήσουν μα και να αγοράσουν.

Τρίτη, 20 Μαρτίου 2018

Η ανομβρία στη Μεσαρά τον χειμώνα του 1579-1580

Ο ιστορικός ερευνητής του Ινστιτούτου Νεοελληνικών σπουδών του ΕΙΕ Κώστας Τσικνάκης δημοσίευσε στη εφημερίδα ΑΝΤΙΛΑΛΟΣ την 18 Μαρτίου 2018, την αναφορά σε κατάστιχο της μονής Απεζανών για ανόμβρία και σε παλαιότερες εποχές.

πηγή: εφημ. ΑΝΤΙΛΑΛΟΣ

Κυριακή, 18 Μαρτίου 2018

Μεσαρίτες Μακεδονομάχοι 1903-1908

Με πρωτοβουλία της Τοπικής Εκκλησίας τιμήθηκαν σήμερα για πρώτη φορά στον τόπο μας, οι Μεσαρίτες Μακεδονομάχοι. Οι αγωνιστές που έδωσαν το αίμα τους για την απελευθέρωση της Μακεδονίας. Μια θυσία που στις μέρες μας αποκτά μεγαλύτερη αξία Το πρωί στον Ιερό Ναό Αγίου Νεκταριου Μοιρών τελέστηκε Αρχιερατική Θεία Λειτουργία Ιερουργούντος του Σεβασμιωτάτου Μητροπολίτου Γορτύνης και Αρκαδίας κ.κ. Μακαρίου, παρουσία του Δημάρχου Φαιστού κ. Γιώργου Αρμουτάκη, εκπροσώπων των Στρατιωτικών Αρχών της περιοχής μας και του Διευθυντή της Βικελαίας Δημοτικής Βιβλιοθήκης κ. Δημήτρη Σάββα, ο οποίος και μίλησε για τους Μεσαρίτες Μακεδονομάχους.
Το παρακάτω κείμενο είναι του συντ. δάσκαλου Δαμιανάκη Γεώργιου και οι φωτογραφίες από το e-mesara:




 ΜΑΚΕΔΟΝΟΜΑΧΟΙ ΑΠΟ ΤΗ ΜΕΣΑΡΑ 1903-1909
Την Κυριακή  18-3-2018 η Ι. Μ. Γορτύνης και Αρκαδίας τίμησε τους  Μεσσαρίτες  Μακεδονομάχους 1903- 1909. Οι εφημέριοι  είχαν πάρει  εντολή να καταγράψουν   τους Μακεδ/χους των ενοριών τους και τα στοιχεία να τα φέρουν στα Γραφεία της I.Μητρόπολης. Έγιναν φιλότιμες προσπάθειες και μαζεύτηκαν, από μαρτυρίες συγγενών, από βιβλία κ.λ.π. αρκετά στοιχεία. Επειδή ρωτήθηκα σχετικά, θα ήθελα να σας πληροφορήσω τα παρακάτω:
ΟΙ πρόγονοί μας, αφού κατάφεραν ύστερα από μακροχρόνιες και αιματηρές επαναστάσεις κατά των Τούρκων να γίνει η Κρήτη «Πολιτεία Αυτόνομη», θεώρησαν ιερό καθήκον να τρέξουν σε βοήθεια, όπου κινδύνευε το ελληνικό στοιχείο με αφανισμό. Αρχές του 1900 το Βουλγαρικό Κομιτάτο,  μέσα στην Τουρκοκρατούμενη περιοχή της Μακεδονίας, έκανε προσπάθεια αφανισμού του ελληνικού πληθυσμού. Στην ελεύθερη, τότε, Ελλάδα, άρχισαν να οργανώνονται μυστικές ανταρτικές ομάδες και να μπαίνουν κρυφά στη Μακεδονία. Οι ομάδες αυτές, που στην πλειοψηφία τους είχαν ΚΡΗΤΙΚΟΥΣ,  πήγαν να βοηθήσουν τους ντόπιους στην αντιμετώπιση των Κομιτατζήδων. Η προσπάθεια αυτή κράτησε 5 περίπου χρόνια  (1903-1908) και ονομάστηκε  «ΜΑΚΕΔΟΝΙΚΟΣ ΑΓΩΝΑΣ».

Σάββατο, 2 Δεκεμβρίου 2017

προσπάθεια καταγραφής της ιστορίας των Βοριζίων με επιστημονική μέθοδο χωρίς συναισθηματισμούς και ανακρίβειες




Γράφει ο Γιώργος Δαμιανάκης*
    


Την  Κυριακή  το πρωί βρέθηκα στην  αίθουσα εκδηλώσεων των Βορριζίων, προσκαλεσμένος από τον καλό φίλο Νίκο Καργάκη να καταθέσω ότι ιστορικά στοιχεία έχω από την περίοδο της τουρκοκρατίας  για το χωριό.
Επίσης ένα περιληπτικό σημείωμα,  για το πέρασμα του  Δαμιανάκη Κοσμά (Γκιαουροκοσμά)  και του πατέρα μου Δαμιανάκη  Μιχάλη (Γκιαουρομιχάλη)  στρατιωτών από τα οχυρά Μεταξά ΡΟΥΠΕΛ το 1940 . Ακόμη από τη συμμετοχή του πατέρα μου στη Μεγαλειώδη Μάχη της Κρήτης στο Ρέθυμνο  το 1941 και από την πλούσια αντιστασιακή δράση του την περίοδο  της Κατοχής 1941-‘44 στο Πετροκεφάλι και όχι μόνο.
Παρακολούθησα όλη την εκδήλωση από τις 11:00 ως 15:30, όπως όλοι  οι παρευρισκόμενοι. Από τους επίσημους, εκτός των  χωριανών, μέχρι τέλος ήταν ο δήμαρχος Φαιστού Γ. Αρμουτάκης, ο αντιδήρχος Γ.Μαυράκης ,ο περιφεριακός συμβουλος  Λάμπρος Καμπουράκης κ.ά.

Τετάρτη, 11 Οκτωβρίου 2017

Συμβολαιογραφικές Πράξεις το 1558-1559 στη Μεσαρά

του Δαμιανάκη Γιώργου, συντ. δάσκαλου




     Ερευνώντας πηγές που αναφέρονται στην Ιστορία της Κρήτης, μελέτησα το βιβλίο που μου δώρισε η πολύ καλή φίλη, ιστορικός, συγγραφέας και ερευνήτρια ΑΓΓΕΛΙΚΗ ΠΑΝΟΠΟΥΛΟΥ- ΤΣΙΚΝΑΚΗ, «Πέτρος Καστροφύλακας, Νοτάριος Χάνδακα, Πράξεις 1558-1559». Στο βιβλίο αυτό αναφέρονται 435 συμβολαιογραφικές πράξεις, που έγιναν από το νοτάριο (συμβολαιογράφο) του Ηρακλείου το 1558 με 1559, Πέτρο Καστροφύλακα.  Όπως μας γράφει η κα Πανοπούλου, «Νοτάριοι υπήρχαν αρκετοί στην Κρήτη την περίοδο της Βενετοκρατίας. Από τη βυζαντινή εποχή σημειώνεται η ύπαρξη των νοταρίων επικεφαλής των οποίων ήταν ο πριμμικήριος των κατά Κρήτην ταβουλλαρίων, όπως υπογράφεται σε συμβόλαιο του 1197».
Τα συμβόλαια αυτά τα ερεύνησε, τα αποκωδικοποίησε και τα μελέτησε η κα Πανοπούλου στη Βενετία, αφού διέθεσε αρκετό χρόνο, κόπο κ.λ.π. Τα μελέτησε πηγαινοερχόμενη αρκετές φορές με το σύζυγό της  Κων/νο Τσικνάκη ιστορικό ερευνητή, στη Βενετία της Ιταλίας. Στη Βενετία φυλάσσονται τα αρχεία του Χάνδακα της περιόδου  από 1211, που πήραν οι Βενετοί την Κρήτη, μέχρι το1669 που την παρέδωσαν στους Τούρκους, όσα διασώθηκαν,  φορτωμένα στις γαλέρες.
Από τις 435 πράξεις, οι περισσότερες αναφέρονται σε συμβαλλόμενους που κατοικούσαν μέσα στα τείχη του Χάνδακα(37), έξω από τα τείχη, Εξώπορτο όπως τους αναφέρει (134) και τα γύρω χωριά περισσότεροι από (200).

Τρίτη, 3 Οκτωβρίου 2017

ανοίγοντας ένα παλιό βιβλίο του 1983



Την πρωτοχρονιά του 1983 υποτιμήθηκε η δραχμή κατά 15,5%, επίσης ήταν και μια από τις πιο ψυχρές Πρωτοχρονιές όλων των εποχών στην Ελλάδα. Ο Thomas Lanier (Tennessee) Williams, διάσημος Αμερικανός θεατρικός συγγραφέας, βρέθηκε νεκρός στο πάτωμα της σουίτας του στο ξενοδοχείο Elysée στο Μανχάταν στις 25 Φεβρουαρίου σε ηλικία 71 ετών. Το μεσημέρι της Κυριακής 27ης Φεβρουαρίου, οι κομματικές οργανώσεις του ΠΑΣΟΚ, του ΚΚΕ και του ΚΚΕ Εσωτερικού ειδοποιήθηκαν από την κυβέρνηση να πάρουν μέτρα για το ενδεχόμενο στρατιωτικού κινήματος μέσα στις επόμενες ώρες. Σταμάτησε να κυκλοφορεί το PONY. Ψηφίζεται ο Ν. 13983 για το Εθνικό Σύστημα Υγείας (ΕΣΥ). Στις 29 Ιουνίου η ΑΕΚ κατέκτησε το Κύπελλο Ελλάδας, νικώντας με 2-0 τον ΠΑΟΚ στο νεότευκτο Ολυμπιακό στάδιο. Τον Ιούλιο εκατό χιλιάδες άτομα, με προεξάρχοντα τον, μακαρίτη πιά, Λουκιανό Κηλαηδόνη, μαζεύτηκαν στην πλαζ του ΕΟΤ και πέταξαν από πάνω τους τη σοβαροφάνεια της μεταπολίτευσης. Την 1 Σεπτεμβρίου καταρρίπτεται ένα επιβατηγό νοτιοκορεατικό αεροσκάφος τύπου Μπόινγκ 747, από σοβιετικά πολεμικά αεροσκάφη αναχαίτισης, πάνω από τη θάλασσα της Ιαπωνίας. Τον Νοέμβριο αποφεύχθηκε την τελευταία στιγμή ο τρίτος παγκόσμιος πόλεμος ανάμεσα στο ΝΑΤΟ και το σύμφωνο της Βαρσοβίας, επίσης η μεγαλύτερη ληστεία στα χρονικά έγινε στην Αγγλία το Νοέμβριο, έξι πάνοπλοι άντρες εισέβαλαν στην αποθήκη «Μπρινκς-Ματ», στο αεροδρόμιο του Χίθροου, όταν έφυγαν είχαν πάνω τους κλοπιμαία αξίας 26 εκατομμυρίων λιρών. Τρίτη 15 Νοεμβρίου στις 7.25 το πρωί, δολοφονήθηκαν ο αμερικανός πλοίαρχος Τζορτζ Τσάντες (ανώτερο στέλεχος της Τζασμάγκ στην Αθήνα) και ο οδηγός του Νίκος Βελούτσος στον Φάρο Ψυχικού.
            Αυτά και άλλα πολλά έγιναν το 1983, το πιο συγκλονιστικό, όμως, γεγονός πραγματοποιείται στο Ηράκλειο της Κρήτης στις 20-28 Ιουλίου. Η 2η έκθεση σύγχρονου βιβλίου, την οποία διογρανώνει ο σύλλογος Εκδοτών-Βιβλιοπωλών Ηρακλείου με την συμπαράσταση της ΕΛΜΕ, του συλλόγου Δασκάλων – Νηπιαγωγών και την Ομοσπονδία Γονέων και Κηδεμόνων Νομού Ηρακλείου. Η Έκθεση παρουσιάζεται στο Πάρκο Γεωργιάδη. Τον σελιδοδείκτη βρήκα τυχαία σε ένα παλιό βιβλίο το οποίο άνοιξα ψάχνοντας να βρώ κάποια στοιχεία που χρειαζόμουν.

Τρίτη, 11 Ιουλίου 2017

Εκκένωση Τυμπακίου, Φεβρουάριος 1942


Εισαγωγή
Στον Β΄ Παγκόσμιο Πόλεμο τα εμπλεκόμενα στρατεύματα ανήλθαν σε περίπου 110 εκατομμύρια ενόπλους. Εντούτοις, οι εκατόμβες των μαχίμων ήταν σαφώς κατώτερες από αυτές του άμαχου πληθυσμού, που αποδεκατιζόταν από γενοκτονίες, από «αντίποινα», από βομβαρδισμούς, από λιμούς και από ποικίλες «παράπλευρες» απώλειες – όπως θα λέγαμε σήμερα. Εκατομμύρια άνθρωποι απήχθηκαν για καταναγκαστικά έργα. Οι δομές ολόκληρων κρατών καταστράφηκαν. (Φλάισερ, 2016). Όχι μόνο αυτό, αλλά, όπως ορθά επισημαίνει ο Κονδύλης, ο πόλεμος γίνεται «μόνιμη επιχείρηση» και «κανονική πηγή κέρδους», «συστηματική ληστεία σε γή και θάλασσα για την απόκτηση κτηνών, δούλων, θησαυρών»  (Κονδύλης, 1998, σ. 183). Την περίοδο που εξετάζουμε, χειμώνα του 1941-1942, οι δυνάμεις του Άξονα σημειώνουν αξιόλογες επιτυχίες σε όλα τα θέατρα του πολέμου, Ρωσικό μέτωπο, μέτωπο της βόρειας Αφρικής, στην νοτιοανατολική Ασία καί τα νησιωτικά συμπλέγματα του Ειρηνικού καί μάλιστα στα μέσα του Φεβρουάριου καταλαμβάνουν την Σιγκαπούρη. Για την ενίσχυση των επιθετικών τους ενεργειών στη βόρεια Αφρική υπήρχε η ανάγκη της αεροπορικής υποστήριξης.
Πολύ συχνά, οι διάφοροι στρατοί κατοχής θέλησαν να μεγαλώσουν τα αεροδρόμια τους, που βρίσκονταν κοντά σε πόλεις και χωριά και τότε αδιαφορούσαν για τους οικισμούς και τους γκρέμιζαν σ’ αρκετή έκταση. Έτσι, γκρεμίστηκε όλο το Ελληνικό και μέρος του Καλαμακίου της Αττικής, το Τυμπάκι της Κρήτης κ.α (Δοξιάδης, 1946, σ. 46,48). Τα σπίτια, που υπήρχαν κοντά στα αεροδρόμια, εγκαταλείπονταν απ’ τους κατοίκους τους κι’ έτσι ερήμωναν και πουλιούνταν σιγά – σιγά για παλιά υλικά (Δοξιάδης, 1946, σ. 48).
Η θέση για την κατασκευή του αεροδρομίου Τυμπακίου είχε επισημανθεί από τις γερμανικές μυστικές υπηρεσίες, πριν ακόμη την έναρξη του πολέμου  (Μαμαλάκης, 2014)·  γι’ αυτό το λόγο, μόλις κατέλαβαν την Κρήτη σχεδίασαν την κατασκευή του αεροδρομίου (Χαλκιαδάκης, 2015, σ. 45). Υπήρχε όμως ένα πρόβλημα: η έλλειψη οικοδομικών υλικών στην περιοχή για την σε σύντομο χρόνο κατασκευή του αεροδρομίου. Το Τυμπάκι δεν καταστράφηκε διότι εμπόδιζε την κατασκευή του αεροδρομίου, αλλά με  την αιτιολογία  της  ασφάλειας  και  της  αντικατασκοπευτικής  δράσης και σύμφωνα με μαρτυρίες κατοίκων για την προμήθεια έτοιμων δομικών υλικών (Χαλκιαδάκης, 2015, σ. 48), όπως σχεδίασαν οι Έλληνες μηχανικοί, που οικειοθελώς ανέλαβαν το έργο (Μανουσάκης, 2014, σ. 870) και για λόγους ασφαλείας των αεροπορικών εγκαταστάσεων. Οι μηχανικοί και εργολάβοι εργασιών του αεροδρομίου είναι  Σηφάκης, Αγγελιδάκης (ΑΓΣΔΚ, ΓΑΚ  Χανίων, Φακ. 3α’, δεσμίς 1, αρ.  91), Κεχαγιαδάκης Παν., Μαρκοδημητράκης Εμμ., (Ορφανάκης, 2005, σ. 75) Γαλανός Ανδρ., Τσίχλης από το Ρέθυμνο και επί κεφαλής όλων ο Αρ. Ραγκαβης γιός του υπουργού Μακεδονίας της δοσιλογικής Τσολάκογλου ( (Ορφανάκης, 2005, σ. 121 & Τσαγκαράκη Ταβερναράκη, 1994, σ. 124 & Μαμαλάκης, 2014).  Εδώ, παρουσιάζεται ένα σπάνιο παιγνίδι της μοίρας. Ο μηχανικός Αριστείδης Ραγκαβής ήταν γιός του στρατηγού Νικόλαου Ραγκαβή, υπουργού Μακεδονίας στην κυβέρνηση δοσίλογων Τσολάκογλου και είχε μητέρα Γερμανίδα. Εκτελέστηκε με άλλους επιφανείς Ηρακλειώτες στις 14-6-1942, σε αντίποινα για το σαμποτάζ στο αεροδρόμιο Ηρακλείου τη νύχτα της 13ης προς 14η Ιουνίου. Μπορούμε να αναφέρουμε μια προσπάθεια για να συσκοτισθεί το γεγονός της ευθύνης του, για την ισοπέδωση του Τυμπακίου, επειδή εκτελέσθηκε, αρχικά από Ι. Μουρέλο και στην συνέχεια από άλλους (Μουρέλος, αχρ. σ. 622).
Γενική εποπτεία των εργασιών είχε ο ταγματάρχης μηχανικού  Πίνεκ με επιβλέποντες τους υπαξιωματικούς Σουίδερ και Ράμψ, οι εργασίες ξεκίνησαν αρχές Σεπτεμβρίου 1941 (Ορφανάκης, 2005, σσ. 121,122). Το αεροδρόμιο στα μέσα Φεβρουαρίου του 1942 ήταν ετοιμοπόλεμο και για την αποφυγή σαμποτάζ και κατασκοπευτικών ενεργειών ήταν αναγκαίο να απομακρυνθούν οι κάτοικοι του Τυμπακίου.

Περισσότερα εδώ


Σάββατο, 8 Ιουλίου 2017

Η ΜΑΧΗ ΤΗΣ ΚΡΗΤΗΣ ΣΤΟ ΡΕΘΥΜΝΟ

Του Γιώργου Δαμιανάκη

ΑΝΑΜΕΣΑ ΣΤΟΥΣ  ΠΡΩΤΑΓΩΝΙΣΤΕΣ ΤΗΣ  ΜΑΧΗΣ   ΤΗΣ ΚΡΗΤΗΣ  ΣΤΟ ΡΕΘΥΜΝΟ ΗΤΑΝ  ΚΑΙ 49  ΗΡΑΚΛΕΙΩΤΕΣ ΝΕΟΣΥΛΛΕΚΤΟΙ     ΠΟΥ BOΗΘΗΣΑΝ Ν’ ΑΛΛΑΞΕΙ Η  ΠΟΡΕΙΑ  ΤΟΥ  Β΄ ΠΑΓΚΟΣΜΙΟΥ   ΠΟΛΕΜΟΥ

Η Μάχη της Κρήτης 20 με 30 Μάη 1941 ήταν αυτή  που έδωσε την πρώτη νίκη στους Συμμάχους  κατά των Γερμανών .
 Η νίκη αυτή δόθηκε στο Σταυρωμένο, ανατολικά και δίπλα στο πρόχειρο αεροδρόμιο του Ρεθύμνου. Ο ελληνικός λόχος που κατάφερε τη δεύτερη μέρα της πτώσης των αλεξιπτωτιστών, να διαλύσει το λόχο  του Γερμανού ταγματάρχη ΚΡΩΧ , πριν καταλάβουν το αεροδρόμιο, ήταν ο 2ος   του 5ου Τάγματος νεοσυλλέκτων  Ναυπλίου με διοικητή τον υπολοχαγό Νίκο Κατσιράκη!
 Στο Μάλεμε η ασυνεννοησία  και η κακή αμυντική τακτική των Άγγλων σε ένα ύψωμα δίπλα στο αεροδρόμιο , έδωσε την ευκαιρία στους Γερμανούς να το καταλάβουν  και να προσγειώσουν αεροπλάνα με ενισχύσεις.
Στο Ρέθυμνο, με τους 2.000 περίπου αλεξιπτωτιστές που έπεσαν ανατολικά και δυτικά του αεροδρομίου, παρά τη σθεναρή αντίσταση των αμυνόμενων και την εξόντωση εκατοντάδων  απ’ αυτούς, οι Γερμανοί κατάφεραν να δημιουργήσουν ένα ισχυρό θύλακα. Προγεφύρωμα στην περιοχή ΣΤΑΥΡΩΜΕΝΟΥ κοντά στον αεροδιάδρομο  και ήταν θέμα ωρών η κατάληψή του .
 Αντίθετα όμως με το Μάλεμε, με συντονισμένες ενέργειες, ύστερα από διαταγή του   Αυστραλού διοικητή ΙΑΝ ΚΑΜΠΕΛ, μπαίνει στη μάχη, τη δεύτερη  μέρα  ο 2ος  Λόχος του 5ου Τάγματος, που ήταν εφεδρικός στην περιοχή Πηγής –Άδελε, με στόχο να χτυπήσει τον γερμανικό θύλακα και να τον εξουδετερώσει!
Ο διοικητής του Λόχου είχε μεγάλη πείρα από την Αλβανία και ήξερε πότε πρέπει να χτυπήσει. Όλες τις μέρες που περίμενε, προσπαθούσε με τους αξ/κούς του και τους παλιούς στρατιώτες να εκπαιδεύσει και να εμψυχώσει τους στρατιώτες του.
Αποφασίζει στις 2 τα ξημερώματα της Τετάρτης 21 Μάη ο υπολ/γος Κατσιράκης και ξεκινά  με αστραπιαία κίνηση του λόχου του, κατά του Σταυρωμένου. Έχοντας βοήθεια από τον 3ο Λόχο του υπ/γου Σαλούστρου, από τους ντόπιους πολίτες και με την υποστήριξη των πυρών από τους συμμάχους καταφέρνει :
1.Να ξαφνιάσει και να δημιουργήσει σύγχυση στους ακόμη ζαλισμένους αλεξ/στές πιάνοντας αρκετούς αιχμάλωτους !
2. Να πάρει πολλά λάφυρα και να εξοπλισθούν οι στρατιώτες του με  σύγχρονο γερμανικό οπλισμό.
3.Να πάρουν οι περισσότεροι το βάπτισμα του πυρός, να οπλισθούν με θάρρος  και αυτοπεποίθηση.
4.Να διασπάσει το θύλακα του Κρωχ στο Σταυρωμένο και να πάρει ασυρμάτους, χάρτες και άλλα πολύτιμα εφόδια των Γερμανών που χρησιμοποιήθηκαν εναντίον τους!
  5. Αργότερα να ξανακαταλάβει το ύψωμα Κεφάλα που δέσποζε στην περιοχή και ήταν το κλειδί του αεροδρομίου!
 Η μικρή μάχη, αλλά μεγάλη σε σημασία πρώτη αυτή νίκη,  έφερε μεγάλη χαρά και ικανοποίηση στους συμμάχους .

Τετάρτη, 5 Ιουλίου 2017

Πρόγραμμα συνεδρίου για την μάχη της Κρήτης, την αντίσταση και τα αεροδρόμια τον Β' παγκόσμιο πόλεμο



ΚΕΝΤΡΟ ΚΡΗΤΙΚΗΣ ΛΟΓΟΤΕΧΝΙΑΣ                 ΔΗΜΟΣ ΜΙΝΩΑ(Σ) ΠΕΔΙΑΔΑΣ


                                                     ΣΥΝΕΔΡΙΟ


           Η Μάχη της Κρήτης, η Κατοχή και η Αντίσταση στην Κρήτη και τα πολεμικά αεροδρόμια της Κρήτης στον Β΄ Παγκόσμιο Πόλεμο


  Καστέλλι, Θραψανό και Αρκαλοχώρι Πεδιάδος Ηρακλείου

                                6, 7, 8 και 9  Ιουλίου 2017


                                                     ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ

Πέμπτη 6 Ιουλίου 2017 ( πρωί )

10.30      Ξενάγηση στο πολεμικό αεροδρόμιο Καστελλίου
Η αναχώρηση θα γίνει από το Δημοτικό Κατάστημα Καστελλίου με λεωφορεία του Δήμου.
Την ξενάγηση θα κάνουν ο Γεώργιος Καλογεράκης, ο Βασίλης Εργαζάκης και η Μαρία Σκουλούδη


Πέμπτη 6 Ιουλίου 2017 ( απόγευμα  )       Καστέλλι

                 Αίθουσα εκδηλώσεων Δημοτικού Καταστήματος

17.00   Προσέλευση και εγγραφή συνέδρων

Α΄  ( ΕΝΑΡΚΤΗΡΙΑ ΠΑΝΗΓΥΡΙΚΗ )  ΣΥΝΕΔΡΙΑ

            Προεδρείο : Γεώργιος Καλογεράκης και Κώστας Φασουλάκης

17.30    Καλωσόρισμα από τον πρόεδρο της Οργανωτικής Επιτροπής του συνεδρίου κ. Κώστα Μουτζούρη
Καλωσόρισμα – ευλογία από τον σεβασμιώτατο αρχιεπίσκοπο Κρήτης κ. Ειρηναίο
Καλωσόρισμα – ευλογία από τον σεβασμιώτατο μητροπολίτη Αρκαλοχωρίου, Καστελλίου και Βιάννου κ. Ανδρέα
Καλωσόρισμα – χαιρετισμός από τον δήμαρχο Μινώα(ς) Πεδιάδας κ. Ζαχαρία Καλογεράκη
Καλωσόρισμα – χαιρετισμός από το Μουσείο Στρατιωτικής Ιστορίας Χρωμοναστηρίου
Χαιρετισμός από τον πρόεδρο της Επιστημονικής Επιτροπής του συνεδρίου κ. Θεοχάρη Δετοράκη, ομότιμο καθηγητή του Πανεπιστημίου Κρήτης
Χαιρετισμοί εκπροσώπων Αρχών και Φορέων
Καλωσόρισμα – χαιρετισμός από την Τοπική Κοινότητα και τον Πολιτιστικό Σύλλογο Καστελλίου
Κήρυξη της έναρξης των εργασιών του συνεδρίου από τον περιφερειάρχη
Κρήτης κ. Σταύρο Αρναουτάκη
18.30   Μαρίνα Μπάντιου, Η Μάχη της Κρήτης μέσα από αντικρουόμενες
             προσεγγίσεις του ελλαδικού και του διεθνούς τύπου
18.50    Μανόλης Πέπονας, Η εγκατάλειψη του αεροδρομίου του Μάλεμε. Η αρχή
              του τέλους της άμυνας της Κρήτης
19.10        Διάλειμμα

Β΄  ΣΥΝΕΔΡΙΑ

              Προεδρείο :   Εμμανουήλ Μιχελάκης  και Ευγενία Παπαϊωάννου

19.40   Κωνσταντίνος Β. Δημουλάς, Παράγοντες ( και μη σκόπιμης )
              διαστρέβλωσης στην ανάλυση πληροφοριών του Εγκεφάλου μας.
              Η περίπτωση της  ημερολογιακής αφήγησης του Ernst Kleilein στο Life,
              στις 14/7/1941
20.00   Κανάκης Γερωνυμάκης, Εικόνες από τη Μάχη της Κρήτης στα Σφακιά,
            όπως τις είδα ως ‘ταχτικός παρατηρητής’, ως μαντρατζάκι σε ορεινό
            τυροκομείο  απέναντι από το πεδίον της Μάχης
20.20   Χριστίνα Βαμβούρη – Δημάκη και Βασίλης Μεσσής, Στοιχεία της ιστορίας
              του αεροδρομίου του Μάλεμε από το 1938 μέχρι το 1975, όπως αυτή
              απόκαλύπτεται μέσα από τις πηγές και τον τύπο
20.40   Μαρία Σεργάκη, Η Μάχη της Κρήτης στο Λασίθι και η εδραίωση της
             Ιταλικής Κατοχής στην περιοχή
21.00   Παρεμβάσεις – Συζήτηση
21.20   Μουσική εκδήλωση